ERZURUM'DA SATRANCIN TARİHİ

           Erzurum ve satranç

       Binlerce yıl öncesine dayanan, dünyanın en eski spor dallarından  olan Satranç oyunu; büyük ustaların söylediği gibi “Spordur, bilimdir, sanattır.İnsan zekâsını geliştiren, muhakeme gücünü arttıran, özgüveni yükselten satranç, bireyin; sabır, metanet, kararlılık, dayanıklılık, analiz, sentez yapma gibi yeteneklerini geliştirir. Bu oyun, insan vücudunun en hayati organı olan beyine hitap etmekte, kanı beyne pompalayarak, zihni sürekli dinç tutmaktadır. Oyun esnasında yaşanan heyecan ve konsantrasyon ile harcanan enerji bireyi, günlük hayatın streslerinden uzaklaştırdığı gibi, verilen bu mücadele ile gerçek hayatta ki direnci de arttırmaktadır. Elini sıkıp, başarılar dileyerek masaya oturulan rakiple son derece saygılı bir ortamda verilen mücadele sonrasında, sonuç ne olursa olsun tekrar tebrik ederek masadan kalkılan satranç, insanlara saygı ve sevgi ile yaklaşmanın, hoşgörünün, yardımlaşmanın en güzel örneklerini sunar.

       Satranç; şark kaynaklı bir oyundur. Hindistan da ortaya çıkmış, özellikle ipek yolunda sürdürülen ticaretle batıya doğru yayılmıştır. İpek yolu güzergâhında çok önemli bir kent olan Erzurum da da satranç insanların en büyük meşgalesi olmuştur. Uzun kış gecelerinde bir araya gelen insanlar satranç oynarken, tahta üzerinde oyun analizlerini de yapmışlar, böylece bilimsel satranca da uzak olmadıklarını göstermişlerdir. Güney ilçeleri olan Tekman, Hınıs, Karayazı’da satranç çok yaygındır. Ailenin bütün bireyleri satranç bilir ve oynarlar.70’li yıllardan sonra Erzurum’da satranç Üniversite öğrencilerinin katkıları ile daha fazla yayılmağa ve teorik oynanmaya başlanmıştır. Huzur Kıraathanesinde bir araya gelen şehrin bürokratları, halktan insanlar ve öğrenciler, birlikte oynayarak kaynaştıkları gibi, oyun analizleri yaparak bilimsel satranca uyum sağlamaya çalışmışlardır. Erzurum’da ilk satranç turnuvaları da bu kıraathane de yapılmıştır. Huzur’dan sonra Cumhuriyet ve Temelli kıraathanelerinde bir araya gelen satranç severler çok güzel günler geçirmiş, çok hoş diyaloglar geliştirmişlerdir. Temelli kıraathanesinde 1990 lı yıllarda bir araya gelen satranç oyuncuları albümü Şadi Bey tarafından hazırlanmış, bugün halen kahvehane duvarında sergilenmektedir. Ali KARAAVCI, Vedat BULUT, Şadi bey, Gıyasettin TEMELLİ gibi entellektüeller, birikimlerini ortama yansıtarak satranç camiasına, hayali cihan değer, unutulmaz anılar yaşatmışlardır.

        İl temsilcimiz Akın YAYIK’IN Ali KARAAVCI ile yaşadığı güzel ve ders verici bir anı geçtiğimiz günlerde Satranç Federasyonu sitesinde “Bir Ali KARAAVCI vardı” başlığı ile yayınlandı.1990 lı yıllarla birlikte organize olmaya başlayan Satranç camiası Federasyonun düzenlediği turnuvalara da katılmaya başlamıştır.

        İl Spor Müdürü Nihat GEZDER ve dönemin İl temsilcisi Dr.Ali KURT’un destekleri ile Satranç 1.ligine terfi müsabakalarında mücadele eden ekibimiz ne yazık ki kaynakların yetersizliği, organize olamama gibi nedenlerle beklenen başarıya ulaşamamıştır. Daha sonra Eğitim gücü kulübü ile 2.ligde uzun yıllar mücadele edilmiştir. Ekiplerimizde yer alan Prof. Dr. Nurullah GENÇ, Dr.Sencer GÜLLÜLÜ, Kemalettin YENTİMUR, Akın YAYIK, C.Köksal BİRDAL, Fahrettin ÖZONUR, Keyhan EMİRCUPHANİ, Cahit BAŞARAN, Fatih AYKUT, Burcugül DUMLUDAĞ gibi oyuncular ligde çok zor ama güzel mücadeleler vermişlerdir.

        2003 lü yıllara kadar birtakım nedenlerle organize olamayan satranç camiası; İl Müdürü Fatih ÇİNTİMAR’ın desteği ve İl temsilcisi Akın YAYIK’ın özverili çalışmaları ile tekrar bir araya gelerek güzel ve olumlu çalışmalara imza atmaktadırlar. İl temsilcimiz ve antrenörümüz Akın YAYIK’ın; Federasyon tarafından düzenlenen kurslarda yetiştirdiği yardımcı antrenör sayısı bugün 200 ü bulmaktadır. Hakem sayımız 30 u geçmiştir.

        Türkiye Kulüpler Şampiyonasına D.S.İ kulübü adına Konya’da katılınmış, önümüzdeki yıl için güçlü bir takımla tekrar 1.lige çıkma mücadelesi verebilmenin çalışmaları yapılmaktadır.2006 yılı Türkiye yaş grupları şampiyonası ve Milli takım kampı İlimizde yapılmış, yurdumuzun çeşitli bölgelerinden yaklaşık 300 sporcu İlimizde ağırlanmıştır. Bu yıl içerisinde İran’ın Urumiye İli satranç ekibini iki kez konuk ederek müsabakalar yapılmış, İl satranç ekibi olarak Urumiye şehrine gidilerek dostluk müsabakalarına katılınmış, çok güzel anılarla dönülmüştür.

       Satranç sporunun geliştirilmesi için eğitimin şart olduğu bilincindeyiz, bu doğrultuda İlimizde satranç eğitim merkezi açabilmek için çeşitli kurumlarla yapılan görüşmeler sonucunda İl Kültür Müdürü Fikret Beyin verdiği destekle K.Karabekir belde kütüphanesinin bir katında güzel bir Satranç Eğitim Merkezi açabilmek için ilk adımlar atıldı.

       Bugün satranç herkesin okuma yazma bilmesi kadar öğrenilmesi gerekli bir olgu olarak karşımızda durmaktadır. Satranç Federasyonunun; Ülkemizde satrancın geliştirilmesi ve tabana yayılması için yaptığı çalışmalara bizlerin de katkısı olması için çabalamaktayız, Çorbada tuzumuz olursa ne mutlu bizlere…

 

    Cahit DUMLUDAĞ

          Satranç Federasyonu Bölge Temsilcisi

 

ERZURUM SATRANÇ İL TEMSİLCİLİĞİ WEB SİTESİ

Erzurum  hemşehriliğini  teklif  suretiyle  hakkımda  bu  kere  izhar  buyurulan  asar-ı muhabbet ve  samimiyetin  müteşekkiriyim.         27.08.1919         Mustafa Kemal ATATÜRK